Goed Werk Gereedschap

Dinsdag 21/8 gaat Menzis-topman Wenselaar in gesprek met luisteraars op Radio 1

Dinsdag 21/8 gaat Menzis-topman Wenselaar in gesprek met luisteraars op Radio 1

Dinsdagochtend 21 augustus 2018 reageert Ruben Wenselaar, directeur van zorgverzekeraar Menzis op de radiocolumn van Pieter Derks: Pieter Derks wordt klant van Menzis. Derks leverde daarin commentaar op het besluit van Menzis vanaf 2019 de  behandeling bij depressie alleen nog te vergoeden op basis van resultaat in plaats van op basis van het aantal sessies.

In het programma De Nieuws BV gaat Wenselaar in gesprek met luisteraars over de zorg en de rol van zorgverzekeraars.

De Nieuws BV wordt uitgezonden van 12.00 – 14.00 uur op NPO Radio 1.

Ga naar Stel je vraag aan Menzis-topman Ruben Wenselaar: https://www.nporadio1.nl/homepage/11361-stel-je-vraag-aan-menzis-topman-ruben-wenselaar

219total visits,2visits today

Read more

Ambtelijk vakmanschap en nieuwe lokale gezagsarrangementen

Ambtelijk vakmanschap en nieuwe lokale gezagsarrangementen

Al enige tijd tekent zich een verschuiving af van de politiek naar het politieke: een nieuw speelveld waarin groepen burgers en ondernemers arrangementen maken om problemen te tackelen. Neem zo’n initiatief als de coöperatieve wijkraad in de Groninger Oosterparkbuurt, waar het publiek zelf vergaande zeggenschap heeft over beheerstaken, die eerst bij de gemeente berustten. Betekenisvol is dat de gemeenteraad participeert met een vertegenwoordiging namens de Raad en niet langs de lijnen van de fracties.

Het beeld van dit nieuwe lokale gezagsarrangement welt op bij lezing van het essay van Gabriël van den Brink en Thijs Jansen over ambtelijk vakmanschap en moreel gezag1). Wat de laatste tijd als een gezagscrisis wordt getypeerd leidt momenteel naar tal van nieuwe vormen van wat David Easton zo mooi kwalificeerde ‘gezaghebbend schaarse waarden toe te delen’. Meer dan bij macht het geval is, steunt gezag op erkenning en daar wringt de schoen, analyseren beide beroepseerhelden. Politieke partijen, rechterlijke macht noch Senaat of Raad van State blijken bij machte ‘het spel van teugels en tegenwichten’ te funderen. In die ‘morele leegte’ plukt menig ambtenaar de wrange vruchten, als degene die het gemankeerde gezag verder mag dragen.

De uiteindelijke instrumentele of misschien nog meer institutionele oplossing die Van den Brink en Jansen in het slotdeel van hun essay presenteren – een ambtelijk statuut – komt eigenlijk minder krachtig uit de verf dan de oproep in het deel daarvoor om te investeren in de normatieve onderbouwing van ambtelijk handelen: hoe schraag je als beleidsmaker het waarom van je bemoeienis en de motieven achter afwegingen en besluiten? Welke waarden bepalen je handelen? Daarbij leveren de auteurs prompt boter bij de vis, met een verrassende en bemoedigende schematische duiding van de waarden, waarmee je die normatieve schragen kunt plaatsen of helpen ontdekken, met de mensen die ertoe doen.

Natuurlijk, het begrip waarden is voor je het weet plastic taal, dat wil zeggen dat woorden als rechtvaardigheid, waardigheid en respect altijd een vertaalslag nodig hebben naar concreet handelen. Daar zie je de auteurs mee worstelen. Tom Tyler wordt aangehaald, die uit studie van gezaghebbende besluitvormingsprocessen naar voren haalde dat meer dan instemming met de uitkomst van overheidsbemoeienis de procedurele rechtvaardigheid telt. Oftewel, hoe benut je de interacties tussen overheid en burgers maar vooral tussen burgers om input te krijgen én om mensen te helpen er samen over te communiceren?

Waarderend communiceren

Het essay van Van den Brink en Jansen rolt, me dunkt, een lopertje uit: welke waarden herken jij als wezenlijk in die publieke interactie en hoe bed je die waarden in, in regels en vooral in het professionele contact? Als slagroom op de taart leest de passage waarin ze de betekenis van trainen en verantwoording onderstrepen. In de kantlijn noteerde ik daar: ‘yeswaarden zijn een werkwoord !’

In 2017 kreeg ik met Els van der Pool de gelegenheid om op het gedachtegoed van onder meer dit essay voort te borduren. In  dezelfde IKPOB-serie Zoektocht naar het handwerk van de overheidsmanager2) waarin ook dit essay verscheen, grepen we in onze publicatie Halte ongemak de oproep aan om vooral de interactie over die waarden uit te werken. ‘Waarderend communiceren’ doopten we de benadering om systematisch de onderliggende drijfveren van jezelf, de organisatie én van burgers en ondernemers in kaart te brengen. Waar gecommuniceer over argumenten vaak snel als olie op het vuur uitpakt, legt contact over waarden eerder een of meer onderliggende drijfveren bloot, zodat je vanuit een serieuze erkenning van wat mensen ten diepste en niet altijd bewust voor ‘het goede’ houden de onvermijdelijke (en vaak gewoon onderkende) schaarste-toedeling in een nieuw licht kunt bezien (nader toegelicht in Halte ongemak).

Gezag doet ertoe

Het besef bij veel overheidsorganisaties dat gezag er toe doet, je af te vragen hoe je handelen wordt ervaren door derden, en meer oplevert dan handelen vanuit macht is groeiende. En tegelijkertijd wordt het belang hiervan al langer onderkend. In het recent verschenen boek Dienen en beïnvloeden. Verhalen over ambtelijk vakmanschap verwijst Paul ’t Hart, hoogleraar Bestuurskunde aan de Nederlandse School voor Openbaar Bestuur, Universiteit Utrecht) naar het essay in zijn portret van Wim Kuijken (Deltacommissaris en voorheen o.a. secretaris-generaal van de ministeries Verkeer en Waterstaat, Algemene Zaken en Binnenlandse Zaken). Hij schrijft: “Ik vermoed – ik heb het hem niet gevraagd – dat Kuijken zich goed kan vinden in het perspectief op ambtelijk vakmanschap dat Van den Brink en Jansen in een recent essay hanteren. Zij stellen dat de belangrijkste func­tie van ambtelijk vakmanschap het ‘creëren, ontwikkelen en in stand hou­den van het gezag van overheden’ is”.

Ook in mijn dagelijks werk bij de Rijksvoorlichtingsdienst kan ik de lijnen uit het essay doortrekken. Bijvoorbeeld als we proberen om bij kabinetsvoornemens en besluiten van meet af aan de afwegingen transparant te maken. We weten nu eenmaal – geheel in lijn met Tylers pleidooi zoals beschreven in het essay – dat wie de stappen die worden gezet billijk acht, bereid is om meer te weten en afspraken te maken. Ook dan komt het aan op het gemeenschappelijk maken van waarden, meer dan de feitelijke argumentatie. Dat is tweede orde informatie, weten we sinds onder meer het boek Ons feilbare denken van Nobelprijswinnaar Daniël Kahneman. Net als in het eerder aangehaalde voorbeeld van de wijkraad in Groningen wenken oplossingen in communicatieve benaderingen die écht contact mogelijk maken en dus, voorbij de spindoctoring waarden centraal stellen. De overheid wordt werkendeweg meer tussenheid.

1) Ambtelijk vakmanschap en moreel gezag, door Gabriël van den Brink en Thijs Jansen, uitgave van Stichting Beroepseer, 2016: https://beroepseer.nl

2) IKPOB =  Stichting Innovatie, Kwaliteit en Professionaliteit van het Openbaar Bestuur, werd opgericht in 2008 en  ontbonden  in juni 2018. De stichting was gericht op het arrangement van competentieverbetering van professionals in het openbaar bestuur.

Meer weten over de aanpak van ‘dilemmalogica’?
Stuur een e-mail aan rijnja@minaz.nl

Halte ongemak is te downloaden via de site ‘www.dewaardering.com

Guido Rijnja is adviseur communicatiebeleid bij de Rijksvoorlichtingsdienst en voortrekker van Stichting Beroepseer

 

 

 

 

219total visits,2visits today

Read more

Groningen, ver van Den Haag en ver van de rechtsstaat?

Groningen, ver van Den Haag en ver van de rechtsstaat?

Je zult er maar wonen, in Groningen, daar waar gas wordt geboord .  Gasboringen hebben er aardbevingen en bodemdaling veroorzaakt, en grote schade aan gebouwen en woningen toegebracht. Om nog maar niet de spreken van de immateriële schade voor het leven van de bewoners, door de angst voor nieuwe bevingen en verzakkingen en de jarenlange onzekerheid over wat er met hun huis gebeurt.
Alle Nederlanders hebben grote voordelen gehad van de gaswinning, gas winnen was in het algemeen publiek belang. Pas de laatste jaren wordt het voor alle Nederlanders duidelijk welke onevenredige risico’s de Groningers daarvoor liepen, en welke schades zij leden. Dan behoren zij extra te worden beschermd tegen de gevaren (preventief) en gecompenseerd waar die schade zich voordoet. Het klinkt wrang tegen de achtergrond van al die narigheid die de Groningers beleven, maar je zou zeggen: een perfecte casus om te laten zien hoe de rechtsstaat werkt. Neen, hoe de rechtsstaat zou móeten werken. 

Leert de rechtsstaat van Groningen?

Die bescherming (vooraf) en die compensatie (bij schade) is onvoldoende geboden.
De gevaren van de gaswinning zijn lange tijd onderschat. De modellen waarop de berekeningen zijn  gebaseerd bieden veel meer onzekerheden dan werd toegegeven. Die les wordt nu duidelijk getrokken door de Mijnraad, in haar advies van 29 juni jl.¹) De bewoners is een werkelijkheid voorgehouden die niet klopte, en die haaks kwam te staan op hun eigen belevingswereld.
En als er dan schade ontstond moest de burger aantonen dat dit door de gaswinning kwam. Zware, tijdrovende, en voor de bewoners zenuwslopende procedures.
Mede naar aanleiding van de ervaringen in Groningen is sinds 2016 de omgekeerde bewijslast ingevoerd voor dit soort gevallen. De wet zegt: “Indien binnen het effectgebied van een mijnbouwwerk schade ontstaat, die naar zijn aard mijnbouwschade zou kunnen zijn, wordt vermoed dat die schade door de aanleg of de exploitatie van het mijnbouwwerk veroorzaakt is. “

Nieuwe hoop, geschonden vertrouwen

Het vorige kabinet (minister Kamp) nam een gasboorbesluit waarover de Raad van State oordeelde dat onvoldoende aandacht geschonken is aan rechtsstatelijke zorgvuldigheidsnormen bij de voorbereiding én de uitvoering van dat besluit.
Dit kabinet (minister Wiebes), besluit eind maart om de gaswinning versneld af te bouwen (stoppen in 2030). Dat besluit wordt met gejuich en opluchting ontvangen door de Groningers.  Maar het vertrouwen van de Groningers krijgt opnieuw een flinke dreun als de minister eind mei stelt dat dit besluit om een andere risicoberekening vraagt, en om een andere normering voor de al lopende versterkingsoperatie voor de gebouwen. Met een groot aantal bewoners (2500 gevallen) zijn al afspraken gemaakt over de versterking. Nog eens enkele duizenden gevallen zitten in de pijplijn.
Komt wéér alles op losse schroeven? De Nationaal Coördinator Groningen (de NCG) Alders stelt zijn functie ter beschikking. Hij verklaart niet meer te kunnen functioneren als de minister het vertrouwensbeginsel (een eis van behoorlijk bestuur) schendt en ook het gerechtvaardigd vertrouwen aan zijn laars lapt dat de burgers volgens privaatrecht mogen hebben.

Wat hebben we aan onze rechtsstaat? Twee lessen uit Groningen

De minister vraagt vier instanties en een panel van hoogleraren om advies  over de risico’s van de gaswinning en over de aanpak van de versterking van gebouwen. Hij vraagt de Mijnraad (een adviesorgaan van de regering) om daar een “integrerend advies” van te maken.

Dat advies van de Mijnraad bevat een paar zeer belangrijke lessen als het gaat om de rechtsstatelijke omgang met een ingewikkelde publieke kwestie die hier aan de orde is.
De eerste les die ik wil noemen zit een beetje verstopt in een bijlage (Een beschouwing over modellen, bijlage A3), en die zou veel meer (ook politieke) aandacht verdienen: de risicobeoordeling die de overheid toepaste is gebrekkig geweest. Men ging bij het berekenen van de  risico’s uit van modellen die alleen dán tot heldere en betrouwbare resultaten kunnen leiden als er veel kennis is over zowel de kans dat er zich een beving voordoet, als over de effecten van een beving. Echter, de kennis over beide  is gebrekkig. Dus kan een dergelijke risicoanalyse niet leiden tot een harde en betrouwbare risicobeoordeling. Er zijn in zo’n geval regelmatig herinterpretaties nodig; de Mijnraad adviseert dan ook de risicoberekeningen jaarlijks opnieuw uit te voeren.

Ik zie dat onze politici en bestuurders met dit soort onzekerheden moeilijk kunnen omgaan. In de drang om besluiten te nemen en deze zoveel mogelijk als  onomstreden  te presenteren, ziet ze die onzekerheden zelf onvoldoende onder ogen . Laat staan dat ze die onzekerheden deelt met de burgers. Men hanteert de modellenuitkomsten als een vaststaande werkelijkheid. Bij het eerdergenoemde gasbesluit van minister Kamp legde de Raad van State haar zere vinger precies op dát onderdeel van de politieke afweging. Bij een afweging in een kwestie als deze is het onvermijdelijk dat men risico’s neemt, maar men heeft onvoldoende duidelijk gemaakt welke consequenties de risico’s hebben voor de gemaakte keuzen. Hier zijn dus twee grote democratisch–rechtsstatelijke tekortkomingen met elkaar vervlochten:  de publieke belangenafweging gebeurt onzorgvuldig, en deze wordt niet gedeeld met de burgers.

De tweede les wordt ook in een  bijlage uitgelegd, maar is ook een hoofdthema geworden in het advies zelf: behoorlijk bestuur vergt een open en fatsoenlijke omgang met burgers (bijlage A2: Een beschouwing over behoorlijk bestuur).
Behoorlijk bestuur vergt niet alleen dat we goed omgaan met de systemen en de regels, maar ook dat we burgers eerlijk behandelen en daarbij rekening houden met hun omstandigheden. Natuurlijk mag de overheid  – op basis van een nieuwe situatie en een nieuwe risico-inschatting –  wel de normen voor de verbeteringsplannen veranderen. Maar dan moet ze met de burgers met wie afspraken zijn gemaakt of voor wie verwachtingen gewekt zijn in dialoog gaan over de toepassing ervan. Dialoog, dat betekent dus een tweezijdige relatie aangaan: niet eenzijdig afdwingen en opdringen. Maar: hoor en wederhoor toepassen; én de preferenties en risicoacceptatie van de burgers  erkennen, dus de burgers invloed toekennen op de beoordeling van hun situatie. Deze burgers moeten dus zelf mede kunnen bepalen of ze willen blijven en verbeteren, of weggaan en een vervangende huisvesting krijgen.

Worden de lessen geleerd?|

Op 3 juli 2018,  twee werkdagen na verschijning van het advies van de Mijnraad,  heeft minister Wiebes zijn reactie aan de Tweede Kamer gezonden.²) Dan heeft hij die lessen dus snel geleerd? In ieder geval wel een andere les die het advies ook noemt, namelijk dat vertrouwen te voet kómt en te paard gáát. Snelheid was ook wel geboden gezien alle commotie, onzekerheden, verwarring en wanhoop.  Hij kondigt aan dat ook de geadviseerde dialoog met de bewoners wordt aangegaan,  en  daar waar al versterkingsadviezen zijn afgegeven zal de versterking doorgaan als de bewoners dat willen.
Maar daar waar verwachtingen zijn gewekt komt het eerste addertje al boven het gescheurde gras uit. De brief stelt dat de mate waarin verwachtingen zijn gewekt in het ene geval “van een andere orde” is dan in het andere geval. Tja. Daar zal dus veel afhangen van het behoorlijke optreden van de partners in de regio en van de nieuwe (interim) Nationaal Coördinator voor Groningen.

De andere les over de gebrekkige risicoafweging en de verkeerde toepassing van modellen heeft de minister bekwaam verstopt in zijn brief.  Een heel dun draadje uit deze advieslijn pakt hij op door toe te zeggen een tijdelijke onzekerheidsmarge toe te voegen, waardoor hij met een grotere groep bewoners/eigenaren in gesprek gaat over lichte versterkingsmaatregelen.  Verder niets hierover. Kennelijk denkt hij dat dit vooral over een verleden gaat waarvoor  hij geen verantwoordelijkheid draagt. Of denkt hij dat zijn nieuwe gasbesluit dit nu tot een academische en achterhaalde kwestie  maakt?  Hij spreekt vrijuit over conservatieve aannames en een achterhaald winningsscenario, suggererend dat de Groningse toekomst nu geheel  in zijn goede handen is. Hij gaat dus ook niet in op het advies om jaarlijks risicoberekeningen uit te voeren en daarover meer transparantie te bieden.  Is er de komende twaalf jaar, tot de gaswinning stopt in 2030, geen enkel risico?

Aan het advies van de Mijnraad om ook tot een nieuw toekomstperspectief voor Groningen te komen – het advies spreekt van het “helen” van de regio – wijdt de minister wel een paar slotzinnen. Hij wil koersen op een ambitieuze meerjarige aanpak en komt daar na de zomer op terug.
Die aanpak zal kansloos zijn als de risico’s – ook de toekomstige – niet met meer open vizier in de afwegingen worden betrokken. En van helen kan geen sprake zijn als de oproep tot een eerlijke dialoog met de burgers niet serieus genomen wordt door de betrokkenen in de regio.
Laten we de ontwikkelingen in Groningen kritisch volgen. Dan helpen we de Groningers een beetje en het komt ook onze rechtsstaat ten goede.

Noten
¹) Tweede Kamer, vergaderjaar 2017-2018, 33529 nr. 491
²) Adviezen versterkingsopgave Groningen en vervolg. Kenmerk DGBI-DR/18159662

Hans Wilmink vervulde tot zijn pensionering in 2013 diverse ambtelijke functies bij het ministerie van BZK. Hij is sinds jaren voortrekker van Beroepseer en maakt deel uit van het Alternatieven-kabinet.

 

219total visits,2visits today

Read more

Psychiater Alan Ralston reageert op plannen Menzis voor resultaatvergoeding behandeling depressies

Psychiater Alan Ralston reageert op plannen Menzis voor resultaatvergoeding behandeling depressies

Op de site van Arts en auto reageert Alan Ralston op de plannen van Menzis vanaf 2019 depressies op basis van resultaten in plaats van aantal behandelingen te vergoeden. Alan Ralston is psychiater, filosoof en voortrekker van Stichting Beroepseer.

Afgaande op de eerste reacties, aldus Ralston, zou dit nieuws wel eens een lakmoesproef kunnen worden voor hoe we de zorg voor mensen met psychische aandoeningen willen organiseren:
“Hoewel in de kritiek Menzis als kop van Jut fungeert, is volgens de berichtgeving sprake van overeenkomsten met 18 grote zorginstellingen, waaronder in elk geval de instellingen (Lentis, Dimence, GGZ Eindhoven en GGZ Noord-Holland Noord) die onder de vereniging Volante vallen, aanhangers van VBHC. Met andere woorden: het is een initiatief van zorgaanbieders en zorgverzekeraars, met een groot bereik. Het zal dus veel impact hebben.

De uitwerking van het plan is grotendeels onbekend. Het zal zeker meetinstrumenten betreffen die klachten, kwaliteit van leven en cliënttevredenheid meten, maar ook werd gerept over wachttijden. Verder zou Menzis ‘vergelijkingsbijeenkomsten’ houden, maar de aard daarvan is vooralsnog vaag.

Cliëntenplatform MIND reageert afgemeten positief: steun voor ‘kijken naar de uitkomsten van behandelingen’, maar zorgen over risicoselectie. Vertrekkend bestuurder Klunder van Dimence is enthousiast: ‘We leggen de resultaten van onze behandelteams al vast.’

De positieve potentie hiervan is de kern van de Zorgverzekeringswet zelf: betalen voor kwaliteit, transparantie van zorgresultaten, greep op de zorg voor overheid en cliënten.

De eerste zorg is risicoselectie: het te verwachten economische effect is dat aanbieders zullen kiezen voor cliënten waarvan verwacht mag worden dat ze snel en goed opknappen, dus lichtere, minder complexe problematiek. Menzis pareert deze kritiek door te schermen met de professionaliteit van zorgverleners die zwaardere depressies als uitdagend zien, en met hogere vergoeding voor ernstigere problematiek. Men zal ook oppassen dat er geen mensen buiten de boot vallen. Hoe dat zal gebeuren is onduidelijk. Bedenk ook dat in het recent gesloten hoofdlijnenakkoord ‘de juiste zorg op de juiste plek’ een centraal thema was. Zal dit initiatief daartoe bijdragen?

Een net zo grote zorg voor professionals is deprofessionalisering, waar Denys in zijn reactie ook op zinspeelt: inherent aan professionaliteit is de waardering voor de inspanning en expertise zelf. Een te grote nadruk op resultaten kan ertoe leiden dat er geen onderscheid meer is tussen een professional en een gewone ondernemer. Het grote verschil is de mate waarin belangeloos inherente zorgwaarden verdedigd worden. Een samenleving die dat niet begrijpt zal daar de wrange vruchten van plukken.

Het papier wordt belangrijker dan het bewustzijn

Een wat minder zichtbaar proces is de voortgaande kwantificering van kwaliteit, gevat in het citaat van Klunder: we leggen de kwaliteit vast. Ik zou zeggen: nee, dat doet u niet.

Lees de hele blog van Alan Ralston: Blinded by the Light, Arts en Auto, magazine en website voor leden van de beroepsvereniging van zorgverleners VvAA,  14 augustus 2018: www.artsenauto.nl

Bericht van Menzis op 13 augustus 2018: Zorgrevolutie rukt op naar de GGZ: www.menzis.nl

Vergoeding depressiebehandeling op basis resultaat is ‘lerend systeem’, door Jenneke Van de Streek, Qruxx, 14 augustus 2018: www.qruxx.com

219total visits,2visits today

Read more


219total visits,2visits today

Nieuwsbrief ontvangen?

Wij houden u graag op de hoogte van actuele ontwikkelingen binnen Stichting Beroepseer.  Wilt u onze nieuwsbrief ontvangen? Dan kunt u zich hieronder aanmelden.

Contact

Adres:
Godfried Bomansstraat 8, Unit 9
4103 WR Culemborg

Email:
info@beroepseer.nl

Stichting Beroepseer

© Stichting beroepseer