Het was een prachtige Week van Het Vergeten Kind: nu structureel aandacht geven!
Afgelopen week organiseerde Stichting Het Vergeten Kind de Week van het Vergeten Kind—met een expliciet doel: zo weinig mogelijk kinderen uit huis plaatsen, en dus alles op alles zetten om kinderen (waar het veilig en verantwoord kan) thuis of in het eigen netwerk te laten opgroeien. In die actieweek stond één boodschap steeds voorop: goede jeugdzorg begint niet bij systemen, maar bij aandacht—bij professionals die kinderen (en hun ouders) echt zien, nabij blijven en niet loslaten als het ingewikkeld wordt. Die inzet werd zichtbaar gemaakt door het expliciet waarderen van aandachtsvolle hulpverleners, onder meer via de uitreiking van prijzen voor jeugdzorgprofessionals die in hun dagelijkse werk laten zien wat het betekent om kinderen niet te laten verdwijnen in procedures, wisselingen en doorplaatsingen.
De publieke oproep is daarmee helder: voorkom onnodige uithuisplaatsingen—en organiseer hulp zo dat kinderen (en hun ouders) niet telkens opnieuw hoeven te beginnen, maar tijdig en samenhangend ondersteuning krijgen rond het gezin.
In diezelfde week verscheen bovendien een nieuw onderzoeksrapport over het verminderen van uithuisplaatsingen—Van inzicht naar uitvoering (Verwey-Jonker Instituut, in opdracht van Het Vergeten Kind). De kernboodschap daarvan is ongemakkelijk maar herkenbaar: het probleem is vaak niet dat we niet weten wat werkt, maar dat het niet lukt om werkzame aanpakken structureel in de praktijk te brengen—door fragmentatie, risicomijding, financiële prikkels en gebrek aan borging en samenwerking.
Voor Stichting Beroepseer is deze week óók een uitnodiging om één stap verder te gaan: wat moet er concreet worden georganiseerd—in teams, organisaties en het stelsel—zodat jeugdzorgprofessionals dit doel ook werkelijk kunnen waarmaken? Aandacht is namelijk geen losse deugd of ‘soft skill’, maar een kernonderdeel van vakmanschap: nabij genoeg om signalen op tijd te zien, zorgvuldig genoeg om ouders en netwerk serieus te nemen, en standvastig genoeg om niet mee te bewegen met wisselingen, wachtlijsten en dossierlogica. Dat vakmanschap vraagt om harde randvoorwaarden: continuïteit in teams en plaatsen, ruimte voor reflectie en tegenspraak, minder administratieve druk en financiering die samenwerking rond het gezin beloont in plaats van doorplaatsen normaliseert.
Wat bedoelen we met “aandacht” in residentiële jeugdzorg?
In het gezamenlijke onderzoek van Stichting Beroepseer en Het Vergeten Kind, Een mooie toekomst begint met aandacht (mei 2025), is het begrip aandachtsvolle residentiële jeugdzorg uitgewerkt om te voorkomen dat het een lege term wordt. Aandachtsvolle residentiële jeugdzorg betekent: een pedagogisch medewerker die vanuit professionele nabijheid het kind oprechte positieve aandacht geeft binnen een duurzame vertrouwensrelatie—zodat het kind zich gezien, gehoord en gewaardeerd weet.
Het onderzoek laat zien dat die aandacht niet “vanzelf” ontstaat. Zij vraagt om voorwaarden die de praktijk herkenbaar maken:
- Een positieve grondhouding: het kind als individu zien, met talenten en toekomst.
- Een stabiel team: continuïteit in gezichten, afspraken en pedagogische stijl.
- Een stabiele woonplek zolang nodig: niet onnodig doorplaatsen.
- Ondersteuning van professionals: ruimte voor reflectie, begeleiding en ontwikkeling.
- Actieve betrokkenheid van het sociale netwerk (met name ouders): samenwerken in plaats van uitsluiten.
- Kleinschaligheid en een huiselijke, “normale” setting: een leefomgeving die ontwikkeling uitnodigt.
Waarom komt aandachtsvolle jeugdzorg zo vaak onder druk te staan?
De kernspanning die in de Week van het Vergeten Kind zichtbaar werd, zit ook in het onderzoek: we vragen aandacht, nabijheid en continuïteit, maar het stelsel organiseert vaak het tegenovergestelde.
Het rapport beschrijft terugkerende systeemblokkades die rechtstreeks doorwerken in de relatie professional–kind:
- Doorplaatsingen en personeelswisselingen: het kind moet telkens opnieuw beginnen.
- Kostenfocus boven kwaliteit: korte-termijnlogica verdringt duurzame opbouw.
- Gebrek aan overkoepelende visie en samenwerking: versnippering in verantwoordelijkheden en keten.
- Hoge administratieve lasten: tijd en energie verdwijnen naar verantwoording en formulieren.
Daarnaast zijn er professionele blokkades die het werk zwaarder maken dan nodig:
- Een werkcultuur die versterking nodig heeft (veiligheid, aanspreekbaarheid, professionele trots).
- Hoge werkdruk en personeelstekorten.
- Te weinig samenwerking en te weinig zeggenschap van kinderen en ouders.
- Handelingsverlegenheid in complexe situaties.
Aandacht voor kinderen vraagt aandacht voor professionals
Een cruciale bevinding uit het rapport is dat “aandacht” niet los te zien is van zorg voor de professional. Zonder structurele reflectie (intervisie/supervisie), professionele ruimte en waardering komt “goed werk” onder druk te staan.
In het onderzoek is dit onderbouwd met de Good Work-benadering: goed werk is (1) vakmatig goed, (2) betekenisvol en (3) moreel verantwoord. Precies die drie dimensies vragen om teams die kunnen leren, elkaar kunnen steunen en ruimte ervaren om te doen wat nodig is.
Wat is er nodig? Doorbraken in systeem én werkcultuur
De Week van het Vergeten Kind roept op om kinderen niet te laten verdwijnen in wisselingen en procedures. Ons gezamenlijke rapport werkt uit wat dat concreet vraagt.
Systeemdoorbraken (selectie)
- Meer ruimte voor meerjarige/andere financiering en gerichte experimenten die continuïteit mogelijk maken.
- Stop met stigmatiseren en zorg voor voldoende geschikte plaatsen.
- Werk vanuit een gemeenschappelijke visie en verbeter samenwerking, kennisdeling en uitvoering over schotten heen.
Professionele doorbraken
- Organiseer een structurele reflectiecultuur (intervisie/supervisie) en versterk professioneel leren.
- Herwaardeer het werk in de residentiële jeugdzorg (status, loopbaan, ondersteuning).
- Zet kind én sociaal netwerk daadwerkelijk centraal in besluitvorming en dagelijkse praktijk.
Wat nemen we mee uit deze week?
Het doel—zo weinig mogelijk kinderen uit huis plaatsen—is pas haalbaar als we “gezinshulp eerst” vertalen naar de dagelijkse praktijk: vroeg erbij, integraal kijken, samenwerken met ouders en netwerk, en besluiten nemen die uitlegbaar blijven aan het kind.
De Week van het Vergeten Kind maakt zichtbaar wat veel professionals al lang weten: als we “aandacht” serieus nemen, moeten we niet alleen op beheersing, veiligheid en afvinklijstjes sturen, maar op relaties, continuïteit en professionele ruimte.
Daar raken de agenda van Het Vergeten Kind en die van Beroepseer elkaar. Aandachtsvolle jeugdzorg vraagt goede mensen—én een stelsel dat hun vakmanschap niet uitput maar ondersteunt.
Wie de gezamenlijke onderbouwing wil lezen: Een mooie toekomst begint met aandacht (Stichting Beroepseer & Stichting Het Vergeten Kind, mei 2025).
Links
Week/nieuwsoverzicht (Het Vergeten Kind – nieuws):
Nieuws
Campagnepagina “Gezinshulp eerst – 29 jan” (HVK):
Petitie
Hartenhuis Awards – uitnodiging/bijeenkomst (HVK):
UITNODIGING 2 FEBRUARI: HARTENHUIS AWARDS
Hartenhuis Awards – bekroning aandachtsvolle hulpverleners (HVK):
Aandachtsvolle hulpverleners bekroond met Hartenhuis Awards
Podcast “Oost, West, Thuis Best” (HVK):
Nieuwe podcast Oost, West, Thuis Best van Het Vergeten Kind geeft stem aan kinderen, ouders en hulpverleners over uithuisplaatsing
Onderzoek/bericht HVK over uithuisplaatsingen (HVK):
Onderzoek: Kinderen nog steeds onnodig uit huis geplaatst door achterblijvende implementatie van bewezen kennis
Rapportpagina Verwey-Jonker (samenvatting + context):
Van inzicht naar uitvoering: verminderen van het aantal uithuisplaatsingen
PDF van het rapport “Van inzicht naar uitvoering” (Verwey-Jonker):
https://www.verwey-jonker.nl/wp-content/uploads/2026/01/225410_Van-inzicht-naar-uitvoering.pdf
Onderzoek van Stichting Het Vergeten Kind en Stichting Beroepseer: “Meer aandacht, minder regels: nieuwe koers noodzakelijk voor residentiële jeugdzorg.”
Geef een reactie