20 jaar Stichting Beroepseer – interview met Jelmer Evers
Stichting Beroepseer bestaat in 2026 20 jaar. In deze serie spreken we met de pioniers van het gedachtegoed van Beroepseer, over hun ideeën, de veranderingen die ze in hun sector teweeg hebben gebracht en de uitdagingen die ze daarbij tegenkwamen. In deze derde aflevering: Jelmer Evers. ‘De vakbond is nodig om een onafhankelijke beroepsgroep te organiseren.’
‘We hebben een lange periode van neoliberaal beleid gehad in het onderwijs’, zegt Jelmer Evers. ‘De enige manier om aan een alternatief onderwijssysteem te kunnen bouwen, is door op zoek te gaan aan verbinding. En ik denk dat vakbonden daar een cruciale rol in kunnen vervullen. De sleutel ligt in de beroepseer van de leraar.’
Jelmer Evers (1976) begon in 2002 als docent geschiedenis. Hij werkte kort op verschillende scholen en kwam toen bij de vernieuwende Utrechtse school UniC terecht. ‘Ik was een beetje zoekende. Ik vond het werk als leraar erg individueel en ik vond dat er weinig tijd was om als collega’s met elkaar de diepte in te gaan. Op UniC was dat volkomen anders.’ De organisatie was plat en democratisch, vertelt Evers. Er was meer focus op het team en er was tijd om samen te werken als docenten. ‘Ik vond dat mijn collega’s veel reflecteerden op hun werk, en ik vond ze pedagogisch ook erg sterk. Zij konden met leerlingen werken op een manier waarop ik dat toen nog niet kon.’
Maar op het moment dat Evers op UniC kwam werken, was er ook een probleem: de resultaten waren niet goed. De inspectie kwam langs en er begon een ‘verbetertraject’, waar het team een belangrijke rol in kreeg: de eindexamenresultaten moesten beter, en die visie van de school moest overeind blijven. ‘Dat was geen gemakkelijke opdracht, maar ik vond het heel bevrijdend om zo over mijn vak na te denken. Dat gun ik eigenlijk elke leraar.’
De leraar centraal
Evers schetst een beeld van het onderwijs, waarin sinds eind jaren tachtig veel veranderd was. Scholen waren hiërarchischer geworden, hoe het onderwijs ingevuld moest worden was nauwkeuriger vastgelegd, de onderwijsinspectie hield strenger toezicht en leraren hadden steeds minder bewegingsruimte. ‘Dat doet wat met de manier waarop je je eigen beroep ziet.’
In de erg actieve Twitterscene – ‘toen Twitter nog leuk was’ – raakte hij in gesprek en discussie met collega’s, onderzoekers, journalisten en politici. Hij begon een blog over onderwijsinnovatie. Op Twitter kwam hij ook René Kneyber tegen, leraar wiskunde op het vmbo, die zich net als Evers bezighield met goed leraarschap, en toen ook al met het thema beroepseer.
‘Hij en anderen van de Stichting Beroepseer hebben met hun denken een heel grote invloed gehad op mijn ideeën over het leraarschap en beroepseer. Waar UniC mijn blik had verbreed, hebben de ontmoetingen met René en bijvoorbeeld Thijs Jansen mijn politieke blik gevormd. Toen ik over beroepseer las, vielen de dingen op hun plek.’
Evers en Kneyber stelden een boek samen: Het Alternatief. Weg met de afrekencultuur in het onderwijs! (2013) Het was het eerste boek van Stichting Beroepseer dat volledig op één sector gericht was. Het overkoepelende idee: het onderwijssysteem moest ‘op zijn kop’ worden gezet, waardoor de leraar weer centraal zou komen te staan.
Klik hier om het hele interview te lezen.
Geschreven door Brechtje Keulen. Ze is journalist en maakt verhalen over mensen die aan de zijlijn van de samenleving staan, zoals daklozen en ongedocumenteerden. Ze onderzoekt beleid, structuren en mechanismen die ervoor zorgen dat de een wel mee kan doen en de ander niet. Haar verhalen werden onder andere gepubliceerd in De Groene Amsterdammer, De Correspondent, Vrij Nederland en in de podcast DOCS.
